1. Đông trùng hạ thảo Thiên Dược là gì?
Đông trùng hạ thảo Thiên Dược là hướng phát triển dược liệu được xây dựng trên nền tảng nghiên cứu và nuôi trồng Đông trùng hạ thảo trong điều kiện nhân tạo, kết hợp với định hướng ứng dụng công nghệ cao để phát triển các sản phẩm từ nguồn nguyên liệu này.Trong quá trình nghiên cứu, Thiên Dược đã tập trung vào Cordyceps militaris, một trong những loài thuộc nhóm Đông trùng hạ thảo được quan tâm trong nghiên cứu và nuôi trồng.
Năm 2013 Thiên Dược đã nghiên cứu và phát triển thành công cơ chất tổng hợp trên quy mô phòng thí nghiệm với các nguyên liệu gồm gạo lứt, nước dừa, bột nhộng tằm và một lượng nhỏ chất vi lượng. Đến năm 2016, cơ chất này được sử dụng để phục vụ sản xuất sinh khối Đông trùng hạ thảo chủng Cordyceps militaris. Đây là một bước quan trọng trong quá trình chủ động hóa nguồn nguyên liệu, bởi các thành phần sử dụng trong cơ chất là những nguyên liệu có sẵn trong nước, có thể dự trữ và chủ động phục vụ sản xuất với số lượng lớn.
Từ nền tảng nghiên cứu nuôi trồng, Thiên Dược tiếp tục phát triển theo hướng ứng dụng công nghệ cao. Năm 2020 là thời điểm Thiên Dược hoạt hóa Đông trùng hạ thảo dưới dạng Nano, đánh dấu bước chuyển từ nghiên cứu và sản xuất nguyên liệu sang nghiên cứu công nghệ ứng dụng trong phát triển sản phẩm.
2. Cordyceps militaris là gì?
Đông trùng hạ thảo là tên gọi của một dạng cộng sinh giữa một loại nấm túi có tên khoa học là Cordyceps sinensis với ấu trùng (sâu non) của một loài côn trùng thuộc chi Hepialus. Thường gặp nhất là sâu non của loài Hepialus armoricanus. Một số loài đáng chú ý là Cordyceps sinensis và Cordyceps militaris.

Theo các nhà khoa học, Đông trùng hạ thảo có tới 400 loài khác nhau. Trong đó, chỉ tính riêng Trung Quốc đã tìm thấy khoảng 60 loài. Tuy nhiên người ta mới chỉ đi sâu nghiên cứu một số loài có giá trị dược liệu tốt đối với con người là Cordyceps sinensis và Cordyceps militaris. Việc đông trùng hạ thảo tự nhiên dần trở nên khan hiếm đã thúc đẩy nhiều nghiên cứu hướng đến việc nuôi trồng đông trùng hạ thảo trên các môi trường nhân tạo khác nhau.
Ở Việt Nam, việc nghiên cứu về Đông trùng hạ thảo cũng đã thu được một số kết quả nhất định, nhiều công trình nghiên cứu về đông trùng hạ thảo cũng đã được công bố. Đối với Thiên Dược, Cordyceps militaris không chỉ được tiếp cận ở góc độ nghiên cứu mà còn được đưa vào quy trình nuôi trồng và phát triển sinh khối.
3. Hành trình nghiên cứu Cordyceps militaris của Thiên Dược
Quá trình phát triển Đông trùng hạ thảo Thiên Dược có thể nhìn qua ba dấu mốc chính.
3.1. Năm 2013: Nghiên cứu cơ chất tổng hợp
Năm 2013 Thiên Dược nghiên cứu và phát triển thành công cơ chất tổng hợp trên quy mô phòng thí nghiệm. Cơ chất sử dụng các thành phần chính như:
- Gạo lứt
- Nước dừa
- Bột nhộng tằm
- Các chất vi lượng

Mục tiêu của việc phối trộn là tạo môi trường có sự cân đối về dinh dưỡng, phù hợp cho quá trình phát triển của Cordyceps militaris.
3.2. Năm 2016: Sản xuất sinh khối Cordyceps militaris
Sau quá trình nghiên cứu, cơ chất tổng hợp được sử dụng để phục vụ sản xuất sinh khối Đông trùng hạ thảo chủng Cordyceps militaris.
Việc lựa chọn các nguyên liệu có sẵn, dồi dào trong nước giúp tăng khả năng chủ động nguồn nguyên liệu và tạo điều kiện triển khai sản xuất ở quy mô lớn hơn.

3.3. Năm 2020: Thiên Dược chuyển hướng sang hoạt hóa Nano
Năm 2020 đánh dấu một bước phát triển mới khi Thiên Dược nghiên cứu và hoạt hóa Đông trùng hạ thảo dưới dạng Nano. Đây được xác định là bước đột phá trong việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất Đông trùng hạ thảo.
Ưu điểm nổi bật
- Tăng diện tích bề mặt: Kích thước siêu nhỏ giúp các hạt nano tăng mạnh diện tích tiếp xúc, từ đó nâng cao hoạt tính xúc tác và tốc độ phản ứng hóa học.
- Cải thiện khả năng hấp thu: Trong y học và thực phẩm chức năng, tiểu phân nano giúp dược chất dễ dàng thẩm thấu qua các rào cản sinh học và màng tế bào.
- Tăng độ ổn định: Vật liệu nano bảo vệ các hoạt chất khỏi bị phân hủy bởi môi trường hoặc enzym trong cơ thể, kéo dài thời gian tác dụng.
- Nâng cao độ bền và cơ tính: Công nghệ này giúp cải thiện độ bền, độ chắc chắn cũng như tính chất điện, quang của vật liệu gốc.
- Nhắm đích chính xác: Hệ thống dẫn truyền nano có thể định vị và phóng thích hoạt chất trực tiếp tại các mô bệnh, giảm thiểu độc tính cho các mô lành xung quanh.
Như vậy, quá trình phát triển của thiên dược có thể được khái quát: Nghiên cứu giống → nghiên cứu cơ chất → nuôi trồng Cordyceps militaris → phát triển sinh khối → ứng dụng công nghệ Nano.
Đây cũng là nền tảng hình thành định hướng phát triển sản phẩm Đông trùng hạ thảo Nano của Thiên Dược.
4. Công nghệ nuôi trồng Cordyceps militaris tại Thiên Dược
Quy trình nuôi trồng Cordyceps militaris được xây dựng thành nhiều giai đoạn khép kín liên tiếp.
4.1. Chuẩn bị cơ chất
Cơ chất tổng hợp gồm gạo lứt, glucose, nhộng tươi nghiền nhỏ, KH₂PO₄, cao nấm men, pepton, nước dừa và nước chiết malt.
Các thành phần được phối trộn nhằm tạo môi trường dinh dưỡng cho Cordyceps militaris phát triển. Sau đó, cơ chất được chia vào các hộp với khối lượng quy định và hấp khử trùng ở 121°C trong 20 phút trước khi làm nguội để tiến hành cấy giống.
4.2. Phân lập và nhân giống
Khâu phân lập giống được xem là công đoạn quan trọng nhằm hạn chế tình trạng giống bị nhiễm hoặc lẫn tạp. Giống được lựa chọn dựa trên các tiêu chí như độ thuần khiết, trạng thái hệ sợi, màu sắc và khả năng sinh trưởng. Từ giống gốc, hệ sợi được phân lập và tiếp tục nhân giống qua các cấp.
Ở giai đoạn nhân giống cấp 2, hệ sợi được nuôi trong môi trường dịch thể và kiểm tra trước khi chuyển sang bước cấy trên cơ chất tổng hợp.
4.3. Nuôi trồng quả thể
Sau khi cấy giống vào cơ chất, Cordyceps militaris trải qua giai đoạn ủ tối để hệ sợi phát triển kín bề mặt cơ chất. Tài liệu ghi nhận giai đoạn này được thực hiện ở khoảng 22°C, độ ẩm 80% và không có ánh sáng trong 5 ngày. Sau đó, môi trường được chuyển sang giai đoạn nuôi trồng với điều kiện chiếu sáng khoảng 700 lux, nhiệt độ 22–24°C, độ ẩm 80–85%, trong khoảng 55–70 ngày.
Đây là một trong những điểm thể hiện rõ tính kiểm soát của quy trình nuôi trồng nhân tạo: nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và thời gian đều được xác định theo từng giai đoạn.
5. Từ quả thể Cordyceps militaris đến nguyên liệu sản phẩm
Sau thời gian nuôi trồng, quả thể được thu hoạch và phân loại. Thời gian thu hoạch dao động khoảng 55–70 ngày kể từ khi cấy giống, tùy từng mẫu. Những quả thể có kích thước đồng đều có thể được đóng lọ, bảo quản lạnh hoặc đưa vào quá trình sấy.
Đối với sản phẩm khô, quả thể có thể được sấy ở nhiệt độ 60–65°C trong 10–12 giờ hoặc sấy chân không ở nhiệt độ thấp trong khoảng thời gian quy định, sau đó sản phẩm đạt độ ẩm ≤12% và được bảo quản trong túi hút chân không.
Những công đoạn này tạo thành chuỗi từ nuôi trồng – thu hoạch – sơ chế – bảo quản, làm cơ sở cho việc phát triển các dạng sản phẩm khác nhau từ Đông trùng hạ thảo.
6. Nano Đông trùng hạ thảo Thiên Dược
Nếu Cordyceps militaris là nền tảng nguyên liệu thì Nano Đông trùng hạ thảo là hướng ứng dụng công nghệ được Thiên Dược phát triển sau quá trình nghiên cứu nuôi trồng.
Năm 2020 Thiên Dược đã hoạt hóa thành công Đông trùng hạ thảo dưới dạng Nano. Sản phẩm đầu tiên ra mắt thị trường năm 2020 là Nano đông trùng hạ thảo 3 bổ giúp hỗ trợ bổ gan, bổ thận, tăng cường sức đề kháng và hạn chế quá trình lão hóa. Với công nghệ nano, hàm lượng dược chất trong sản phẩm cũng đạt khả năng thẩm thấu đến hơn 90% vào cơ thể con người, giúp quá trình hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả hơn.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Lê, nguyên giảng viên học viện Quân y chia sẻ: “trong các loại đông trùng hạ thảo thì nano đông trùng hạ thảo là một loại đặc biệt, bởi có công nghệ nano hóa, làm cho các phần tử và các hoạt chất trong đông trùng hạ thảo nhỏ đi rất nhiều lần, kích thước chỉ từ 40 – 100 nano mét và dễ hấp thu, chuyển hóa cũng như hoạt động đến các cơ quan đích, tính sinh khả dụng tăng lên đến hàng chục lần.”

7. Đông trùng hạ thảo Nano khác gì Đông trùng hạ thảo thông thường?
Đông trùng hạ thảo là một loại nấm dược liệu ký sinh trên côn trùng, có nguồn gốc từ cao nguyên Tây Tạng. Đông trùng hạ thảo thường gắn với những hình ảnh về vương quyền, quý tộc vì trước đây, sản phẩm này chỉ dành cho các bậc vua chúa và những người có địa vị trong xã hội. Nano đông trùng hạ thảo Thiên Dược là dạng đông trùng hạ thảo đã được phân cắt nhỏ dưới dạng phân tử có kích thước Nano mét bằng công nghệ hoạt hóa Nano.

Khả năng hấp thu và thẩm thấu:
- Đông trùng hạ thảo có các hoạt chất hòa tan trong nước như Adenosine và nhóm nucleoside được hấp thu nhanh qua niêm mạc ruột non vào máu. Một phần dược chất chịu sự chuyển hóa lần đầu tại gan trước khi phân bổ đến các cơ quan đích như thận, phổi và hệ miễn dịch. Một phần không hấp thu có thể bị đào thảo qua đường tiêu hóa.
- Nano đông trùng hạ thảo có kích thước siêu nhỏ giúp các hạt nano tăng mạnh diện tích tiếp xúc, từ đó nâng cao hoạt tính xúc tác và tốc độ phản ứng hóa học. Các dược chất dễ dàng thẩm thấu qua các rào cản sinh học và màng tế bào. Hệ thống dẫn truyền nano có thể định vị và phóng thích hoạt chất trực tiếp tại các mô bệnh, tác động trực tiếp tới gan, thận, phổi, …
8. Đông trùng hạ thảo Thiên Dược có những sản phẩm nào?
Từ nền tảng Đông trùng hạ thảo, Thiên Dược phát triển hệ sinh thái sản phẩm với nhiều dạng và mục tiêu sử dụng khác nhau.
Các nhóm sản phẩm nano Thiên Dược được thương hiệu giới thiệu gồm:
- Nano Đông trùng hạ thảo 3 Bổ
- Nano Đông trùng hạ thảo Xương Khớp
- Đông trùng hạ thảo Nano X
- Đông trùng hạ thảo Nano Collagen
- Đông trùng hạ thảo dạng quả thể
- Các sản phẩm kết hợp Đông trùng hạ thảo với những dược liệu khác: Hoạt huyết TD, Multivitamin TD, trà túi lọc Thảo Mộc Vương.
Sự đa dạng này cho thấy hướng phát triển của Thiên Dược không chỉ tập trung vào một dạng nguyên liệu duy nhất. Thiên Dược hướng tới việc tạo ra nhiều dòng sản phẩm từ cùng một nền tảng Đông trùng hạ thảo.
Kết luận
Đông trùng hạ thảo Thiên Dược được xây dựng trên nền tảng nghiên cứu và chủ động hóa nguồn nguyên liệu Đông trùng hạ thảo, trong đó Cordyceps militaris là chủng được công ty nghiên cứu, nuôi trồng và phát triển sinh khối. Với định hướng “Dược liệu từ thiên nhiên”, Đông trùng hạ thảo không chỉ là một nguyên liệu mà còn là nền tảng để Thiên Dược tiếp tục nghiên cứu và xây dựng hệ sinh thái sản phẩm kết hợp giữa nguồn dược liệu Việt Nam và công nghệ hiện đại.
